Bazơ là gì? Tính chất hóa học của Bazơ bạn cần biết

Bazơ là gì? Đây là một trong những nhóm hợp chất hóa học cơ bản và quan trọng nhất, đóng vai trò không thể thiếu trong chương trình học phổ thông cũng như trong các ngành công nghiệp sản xuất. Bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hệ thống hóa toàn bộ kiến thức từ định nghĩa chuẩn xác, công thức hóa học, tính chất hóa học của bazơ, cách phân loại cho đến những ứng dụng thực tiễn vượt trội của chúng trong đời sống hàng ngày.

Bazơ là gì?

Bazơ là hợp chất hóa học mà phân tử gồm có một nguyên tử kim loại (hoặc ion tương đương kim loại như amoni NH4+) liên kết với một hay nhiều nhóm hydroxit (-OH). Khi tan trong nước, bazơ phân li ra anion OH-.

Bazơ rất thông dụng trong đời sống

Công thức Bazơ là gì?

Công thức tổng quát của Bazơ:

M(OH)n

Trong đó:

• M là một kim loại bất kì
• n là hóa trị của kim loại M (đồng thời là số nhóm hydroxit -OH tương ứng).

Công thức hóa học là sự kết hợp giữa kim loại và nhóm OH

Tên Bazơ = Tên kim loại (kèm hóa trị nếu kim loại có nhiều hóa trị) + Hydroxit (Hydroxide)

Ví dụ:

• Bazơ Natrihydroxit có công thức hóa học là: NaOH
• Bazơ Sắt (III) hydroxit có công thức hóa học là: Fe(OH)₃
• Bazơ Đồng hydroxit có công thức hóa học là: Cu(OH)₂

Tính chất vật lý của Bazơ

Các bazơ khi tồn tại ở trạng thái tự nhiên hoặc trong dung dịch có các đặc điểm vật lý đặc trưng sau:

• Trạng thái tồn tại: Đa số các bazơ tồn tại ở dạng chất rắn (như NaOH dạng vảy/hạt, Ca(OH)2 dạng bột trắng). Một số ít tồn tại ở dạng dung dịch khi hòa tan trong nước.
• Cảm giác tiếp xúc: Dung dịch bazơ (kiềm) có độ nhờn đặc trưng, trơn trượt như xà phòng khi tiếp xúc với da.
• Mùi vị: Có vị đắng đặc trưng (khuyến cáo tuyệt đối không tự ý nếm thử hóa chất trong phòng thí nghiệm).
• Tính ăn mòn (Tính kiềm mạnh): Các bazơ mạnh như NaOH, KOH ở nồng độ cao có tính ăn mòn cực kỳ mạnh, có khả năng phân hủy các hợp chất hữu cơ (da, tóc, vải), gây bỏng hóa chất nặng.
• Độ dẫn điện: Dung dịch bazơ tan dẫn điện tốt do sự phân li hoàn toàn hoặc một phần thành các ion tự do di chuyển trong dung dịch.

 

Ví dụ NaOH tồn tại ở dạng hạt

>>> THAM KHẢO NGAY: AMINO AXIT LÀ GÌ? CÁC AMINO AXIT CẦN NHỚ

Tính chất hóa học của Bazơ

1. Đổi màu chất chỉ thị

• Đổi màu quỳ tim thành màu xanh
• Đổi màu dung dịch Phenolphthalein thành màu hồng
• Đổi màu Methyl thành màu vàng

2. Bazơ tác dụng với oxit axit

Khi Bazơ tác dụng với oxit axit sẽ tạo thành muối và nước. Ví dụ về một phương trình phản ứng như sau:

2NaOH + SO₂ → Na₂SO₃ + H₂O

3Ca(OH)₂ + P₂O₅ → Ca₃(PO₄)₂↓ + 3H₂O

3. Bazơ tác dụng với axit 

Khi tác dụng với axit, Bazơ sẽ tạo ra muối và nước. Phương trình phản ứng được hiển thị như sau:

KOH + HCl → KCl + H₂O

Cu(OH)₂ + 2HNO₃ → Cu(NO₃)₂ + 2H₂O

4. Bazo tác dụng với muối

Khi cho Bazơ tác dụng với muối sẽ tạo thành muối mới và bazơ mới theo phương trình phản ứng điển hình sau đây:

2KOH + CuSO₄ → K₂SO₄ + Cu(OH)₂↓ (kết tủa xanh lam)

5. Bazơ nhiệt phân hủy

Đối với Bazơ không tan sẽ bị nhiệt phân hủy thành oxit và nước theo phương trình phản ứng sau đây:

Cu(OH)2 —t°→ CuO + H2O
2Fe(OH)3 —t°→ Fe2O3 + 3H2O

 Xút NaOH là gì? Ứng dụng của NaOH trong đời sống

Cách phân loại Bazơ là gì

Dựa vào tính chất hóa học của Bazơ, ta có thể phân loại như sau:

• Các Bazo mạnh ví dụ như: NaOH, KOH,...
• Các Bazo yếu ví dụ như: Fe(OH)₃, Al(OH)₃,...

Dựa vào tính hòa tan trong nước, ta có thể phân loại như sau:

• Bazo tan trong nước tạo thành dung dịch được gọi là Bazơ kiềm. Ví dụ như: NaOH, KOH, Ca(OH)₂, LiOH, RbOH,...
• Bazơ không tan trong nước ví dụ như:  Cu(OH)₂, Mg(OH)₂, Fe(OH)₃, Al(OH)₃…

Điều chế Bazơ

Theo tính chất hóa học của Bazơ ta có thể thực hiện một số phương pháp điều chế trong phòng thí nghiệm như sau:

• Kim loại kiềm tác dụng với nước: Áp dụng cho các kim loại hoạt động mạnh (Li, Na, K, Ca, Ba...).
  2Na + 2H2O → 2NaOH + H2↑
• Oxit bazơ tác dụng với nước: Áp dụng cho các oxit của kim loại kiềm/kiềm thổ.
  CaO + H2O → Ca(OH)2
• Điện phân dung dịch muối clorua (Có màng ngăn xốp): Đây là phương pháp cốt lõi trong công nghiệp để sản xuất xút ăn da (NaOH).
  2NaCl + 2H2O —điện phân dung dịch có màng ngăn→ 2NaOH + Cl2↑ + H2↑
  *Bắt buộc phải có màng ngăn xốp để khí Cl2 không phản ứng ngược lại với dung dịch NaOH tạo thành nước Javen.
• Muối tác dụng với dung dịch bazơ (Tạo bazơ không tan):
  FeCl3 + 3NaOH → Fe(OH)3↓ + 3NaCl

Điều chế bazo trong phòng thí nghiệm

Ứng dụng của Bazơ

• Trong phòng thí nghiệm dùng để học tập, nghiên cứu
• Trong công nghiệp hóa chất được dùng để sản xuất các sản phẩm có chứa nguồn gốc Sodium như Javen làm nước tẩy trắng và chất khử trùng.
• Đóng vai trò là chất xử lý gỗ, tre, nứa,.. phục vụ làm nguyên liệu sản xuất giấy dựa theo phương pháp Soda và Sulphate.
• Trong ngành công nghiệp dệt nhuộm, nhiều loại Bazơ được sử dụng để làm chất phân hủy sáp và pectins trong giai đoạn xử lý vải thô, giúp vải thêm bóng và hấp thụ màu một cách hiệu quả.
• Ngoài ra, Bazơ còn được dùng để pha chế dung dịch tẩy rửa chai lọ, dùng để pha chế dung dịch kiềm,...

Các bazơ thường gặp

1. Bazơ mạnh

Đây là các bazơ phân li hoàn toàn trong nước, có tính ăn mòn cao và hoạt động hóa học mạnh mẽ:

• Sodium hydroxide (NaOH): Xút ăn da, ứng dụng rộng rãi trong sản xuất xà phòng, giấy.
• Potassium hydroxide (KOH): Kali hydroxit, dùng trong sản xuất pin kiềm, phân bón.
• Calcium hydroxide (Ca(OH)2): Vôi tôi, dùng trong xây dựng và xử lý nước thải.
• Barium hydroxide (Ba(OH)2): Dùng trong phân tích hóa học và tổng hợp hữu cơ.

2. Bazơ siêu mạnh

Siêu bazơ là những hợp chất có ái lực cực kỳ lớn với proton (H+), mạnh hơn cả ion hydroxit (OH-). Chúng chủ yếu được sử dụng trong tổng hợp hóa học hữu cơ đặc hiệu:

• Ortho-diethynylbenzene dianion [C6H4(C2)2]2−: Được công nhận là siêu bazơ mạnh nhất thế giới hiện nay.
• Lithium monoxide anion (LiO−): Siêu bazơ pha khí cực mạnh.
• Butyllithium (n-C4H9Li): Chất phản ứng cơ kim cực kỳ thông dụng trong phòng thí nghiệm hữu cơ.
• Sodium hydride (NaH) & Lithium diisopropylamide (LDA): Các tác nhân khử proton mạnh không có tính ái nhân.

Một số Bazơ quan trọng 

Đến đây chắc quý bạn đọc đã hiểu rõ Bazơ là gì và những ứng dụng mà loại hóa chất này đem lại. Hiện nay, các Bazơ thường gặp được sử dụng phổ biến trong đời sống có thể kể đến như:

• Amoniac (NH₃) và các amin.
• Bazơ vòng thơm.
• Các hyđrôxit kim loại 

Trong số đó, NaOH và Ca(OH)₂ là hai loại Bazơ đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong đời sống và sản xuất công nghiệp.

1. Bazơ Natri hydroxit NaOH

Natri hydroxit có đầy đủ tính chất hóa học của Bazơ, sản phẩm được ứng dụng phổ biến trong công nghiệp sản xuất xà phòng, sản xuất giấy, tơ nhân tạo, tinh dầu thực vật, các sản phẩm chưng cất dầu mỏ, chế phẩm nhuộm, hóa chất xử lý nước .. và làm thuốc thử thông dụng trong phòng thí nghiệm.

Có 4 loại NaOH đang được sử dụng nhiều nhất:

• Xút vảy NaOH 99% Trung Quốc
• Xút hạt NaOH 99% Đài Loan
• Xút vảy NaOH 99% Ấn Độ
• Dung dịch NaOH 20% - 50%

Bazo NaOH 99% 

2. Bazơ Canxi hydroxit Ca(OH)₂

Canxi hydroxit (vôi tôi công nghiệp)là một Bazơ mạnh vì vậy nó mang đầy đủ tính chất hóa học của Bazơ, tồn tại ở dạng tinh thể không màu hoặc bột trắng, phân tử khối là 74. Ca(OH)2 được ứng dụng phổ biến trong xử lý nước và cải tạo độ chua của đất. Sản phẩm còn là thành phần chính của vôi vữa trong xây dựng. 

Trong công nghiệp, sản phẩm được dùng để sản xuất các phụ gia cho dầu thô, xử lý nước để sản xuất các loại đồ uống như rượu hay đồ uống không cồn,...

Vôi Bột Ca(OH)₂ (Canxi Hydroxit) xuất xứ Việt Nam đóng gói 25kg/ bao đang là sản phẩm được sử dụng nhiều nhất hiện nay.

Vôi Bột Ca(OH)₂

Mua Bazơ ở đâu uy tín?

Tự hào là đơn vị hoạt động lâu năm trong lĩnh vực cung cấp hóa chất công nghiệp, hóa chất thí nghiệm, VietChem đã trở thành địa chỉ tin cậy cho nhiều khách hàng. Với tiềm lực sẵn có, chúng tôi luôn tìm kiếm và mang đến cho quý vị những sản phẩm chất lượng, giá thành hợp lý. Hãy liên hệ ngay cho VietChem khi có nhu cầu mua các sản phẩm hóa chất phục vụ cho thí nghiệm và sản xuất công nghiệp.

Hy vọng qua những chia sẻ vừa rồi sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về Bazơ là gì? Tính chất hóa học của Bazo và biết thêm các Bazơ thường gặp hiện nay. Truy cập trang website hoachat.com.vn để tham khảo thêm nhiều tin tức hữu ích khác.

Tìm kiếm liên quan:

- NaNO3 là muối axit hãy bazơ

- Axit - Bazơ - Muối