Nghị Định 25/2026/NĐ-CP: Cẩm Nang Vận Hành & Tuân Thủ Luật Hóa Chất

Sự ra đời của Nghị định số 25/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 17/01/2026) đánh dấu bước ngoặt lớn trong việc chi tiết hóa và thi hành Luật Hóa chất số 69/2025/QH15. Văn bản này thiết lập khung kỹ thuật đồng bộ, siết chặt công tác an toàn - an ninh hóa chất dân sự, đồng thời mở ra lộ trình thu hút đầu tư vào các dự án hóa học xanh và khu công nghiệp chuyên ngành.

Đối với đội ngũ quản lý an toàn, môi trường (EHS) và lãnh đạo doanh nghiệp, việc thấu hiểu toàn diện Nghị định 25/2026/NĐ-CP là chìa khóa để duy trì hoạt động vận hành hợp pháp, phòng ngừa thảm họa công nghiệp và tối ưu hóa chi phí tuân thủ.

1. Khung Pháp Lý Mới Theo Nghị Định 25/2026/NĐ-CP & Phân Cấp Quản Lý

Nghị định 25/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký (17/01/2026), thay thế các quy định hướng dẫn cũ và đóng vai trò làm kim chỉ nam pháp lý cho toàn bộ chuỗi giá trị hóa chất tại Việt Nam.

Thông Tin Tổng Quan Nghị Định 25/2026/NĐ-CP

• Cơ quan ban hành: Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
• Ngày ban hành & hiệu lực: Ngày 17 tháng 01 năm 2026 (Có hiệu lực tức thì).
• Văn bản căn cứ: Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 và Luật Tổ chức Chính phủ số 63/2025/QH15.
• Văn bản phối hợp: Nghị định số 24/2026/NĐ-CP (Quy định các danh mục hóa chất).

Phạm vi áp dụng và đối tượng chịu sự điều chỉnh

• Phạm vi: Điều chỉnh các hoạt động hỗ trợ phát triển công nghiệp hóa chất; quy chuẩn khoảng cách an toàn; tiêu chuẩn năng lực tư vấn chuyên ngành; công tác đào tạo an toàn lao động; và cơ chế lập, thẩm định Kế hoạch/Biện pháp phòng ngừa sự cố hóa chất dân sự.
• Đối tượng: Áp dụng bắt buộc đối với tất cả cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có hoạt động sản xuất, kinh doanh, lưu trữ, vận chuyển hoặc sử dụng hóa chất trên lãnh thổ Việt Nam.

Định hình hai khái niệm nền tảng: Hóa học xanh & Khu công nghiệp chuyên ngành

Nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và giảm phát thải, Điều 3 của Nghị định chính thức luật hóa hai khái niệm chiến lược:

• Nguyên tắc hóa học xanh: Chuỗi phương pháp kỹ thuật áp dụng xuyên suốt từ khâu nghiên cứu, thiết kế, lựa chọn nguyên liệu, quy trình chế biến đến thải bỏ nhằm loại bỏ hoặc giảm thiểu tối đa việc tạo ra các hợp chất nguy hại ngay tại nguồn phát thải.
• Khu công nghiệp chuyên ngành hóa chất: Phân khu sản xuất tập trung trong đó tối thiểu 60% diện tích đất công nghiệp được ưu tiên dành riêng cho các dự án hóa chất, công trình phụ trợ hoặc các cơ sở sản xuất thứ cấp sử dụng sản phẩm hóa chất tại chỗ làm nguyên liệu đầu vào.

Phân định thẩm quyền kiểm soát giữa Bộ Công Thương và các cơ quan liên ngành

Điều 4 của Nghị định thiết lập ma trận phân công trách nhiệm rõ ràng nhằm loại bỏ tình trạng chồng chéo giữa các Bộ, ngành:

Cơ Quan Quản Lý	Phạm Vi Trách Nhiệm Cốt Lõi
Chính phủ	Thống nhất quản lý nhà nước về phát triển công nghiệp và an toàn hóa chất trên phạm vi toàn quốc.
Bộ Công Thương	Cơ quan đầu mối quốc gia; chủ trì xây dựng chiến lược ngành, quản lý an toàn hóa chất dân sự và thanh tra chuyên ngành.
Bộ Y tế	Quản lý an toàn hóa chất sử dụng trong lĩnh vực y tế, dược phẩm và chế phẩm diệt khuẩn.
Bộ Nông nghiệp & Môi trường	Quản lý hóa chất trong phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thú y và kiểm soát ô nhiễm môi trường.
Bộ Công an	Quản lý hóa chất liên quan đến an ninh trật tự; chỉ đạo PCCC & CNCH; chủ trì phương án sơ tán dân cư khi có sự cố lớn.
Bộ Quốc phòng	Quản lý hóa chất phục vụ mục đích quốc phòng; duy trì lực lượng ứng cứu sự cố hóa học cấp quốc gia.
Ủy ban Nhân dân các cấp	Thực hiện quản lý, thanh tra thực địa tại địa phương; bố trí quỹ đất phát triển hạ tầng hóa chất theo quy hoạch.

2. Tiêu Chuẩn Thiết Kế Dự Án Hóa Chất: Khoảng Cách An Toàn & Công Nghệ Xanh

Khi lập dự án đầu tư hóa chất mới, chủ đầu tư bắt buộc phải giải trình giải pháp công nghệ xanh và chứng minh việc đáp ứng quy chuẩn khoảng cách an toàn trước khi được cấp thẩm quyền chấp thuận chủ trương.

Bắt buộc tích hợp 4 nguyên tắc hóa học xanh trong báo cáo khả thi

Theo Điều 11 và Điều 13, Báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án hóa chất phải phân tích cụ thể 4 tiêu chí kỹ thuật:

• Tối ưu hóa quy trình: Áp dụng công nghệ sản xuất giảm hoặc không tạo ra chất thải nguy hại.
• Hiệu suất năng lượng: Sử dụng thiết bị tiết kiệm điện, nhiệt và tận dụng năng lượng tái tạo (Hydro, Amoniac xanh).
• Giám sát thời gian thực: Lắp đặt hệ thống cảm biến tự động, camera AI để phát hiện và cảnh báo rò rỉ sớm.
• Tự động hóa an toàn: Áp dụng các giải pháp cách ly và ngắt khẩn cấp để triệt tiêu nguy cơ sự cố.

Quy trình 3 nhóm dự án kiểm soát khoảng cách an toàn trước khi duyệt chủ trương

Điều 12 quy định chặt chẽ cơ chế thẩm định vị trí xây dựng công trình hóa chất nguy hiểm nhằm đảm bảo khoảng cách an toàn đến khu dân cư và công trình công cộng:

[Nhóm 1: Dự án đầu tư công]
└── Lập Báo cáo khoảng cách an toàn trong Đề xuất chủ trương ──► Cơ quan nhà nước đánh giá địa điểm trước khi quyết định.

[Nhóm 2: Dự án chấp thuận chủ trương (Luật Đầu tư)]
└── Lập Báo cáo khoảng cách an toàn trong Hồ sơ dự án ──► Cơ quan thẩm quyền kiểm tra thực địa trước khi chấp thuận.

[Nhóm 3: Dự án tự quyết định (Luật Xây dựng)]
└── Chủ đầu tư tự đánh giá và chịu trách nhiệm ──► Nghiêm cấm phê duyệt nếu vi phạm quy chuẩn kỹ thuật.

Chính sách ưu đãi đầu tư và quy mô vốn cho các dự án hóa chất trọng điểm

Để thúc đẩy ngành công nghiệp nền tảng, Điều 14 quy định gói ưu đãi đặc biệt (thuế, tiền thuê đất) áp dụng cho các dự án giải ngân tối thiểu 1/3 tổng vốn đầu tư trong 3 năm đầu:

• Từ 160 tỷ đồng trở lên: Dự án sản xuất hóa dược làm nguyên liệu thuốc chữa bệnh.
• Từ 4.600 tỷ đồng trở lên: Dự án hóa chất cơ bản, hóa dầu, sản xuất Hydro/Amoniac từ năng lượng tái tạo.
• Từ 10.000 tỷ đồng trở lên: Dự án sản xuất cao su kỹ thuật, phân bón cao cấp, hạ tầng KCN chuyên ngành hóa chất hoặc tổ hợp hóa chất quy mô lớn.

3. Chuẩn Hóa Năng Lực Hành Nghề Tư Vấn Chuyên Ngành Hóa Chất

Nghị định 25/2026/NĐ-CP thiết lập hệ thống cấp chứng chỉ tư vấn chuyên ngành hóa chất nhằm chuẩn hóa chất lượng hồ sơ kỹ thuật và năng lực của đội ngũ tư vấn.

Phân hạng chứng chỉ tư vấn công nghệ & thiết bị (Hạng A1, A2, A3)

Cá nhân xin cấp chứng chỉ tư vấn lựa chọn công nghệ, thiết bị phải có bằng Cử nhân/Kỹ sư ngành Hóa học (Phụ lục III) và đáp ứng các tiêu chí tại Điều 15, 16:

Tiêu Chi So Sánh	Chứng Chỉ Hạng A1	Chứng Chỉ Hạng A2	Chứng Chỉ Hạng A3
Thâm niên công tác	Từ 07 năm trở lên	Từ 04 năm trở lên	Từ 04 năm trở lên
Yêu cầu dự án (trong 10 năm)	Đã tư vấn tối thiểu 02 dự án công trình cấp II trở lên.	Đã tư vấn tối thiểu 02 dự án công trình cấp III trở lên.	Không bắt buộc số lượng dự án cụ thể.
Phạm vi hành nghề	Tất cả các dự án hóa chất (Không giới hạn cấp công trình).	Các dự án hóa chất có công trình từ cấp II trở xuống.	Các dự án hóa chất có công trình từ cấp III trở xuống.

Lưu ý kinh nghiệm: Chỉ tính các dự án đã nghiệm thu trong vòng 10 năm gần nhất. Nếu kinh nghiệm quá 10 năm, cá nhân chỉ được xem xét cấp chứng chỉ thấp hơn 01 hạng tương ứng.

Yêu cầu thực chiến đối với chứng chỉ tư vấn an toàn & sự cố (Chứng chỉ Hạng B)

Điều 18 quy định chứng chỉ Hạng B dành cho chuyên gia lập Kế hoạch/Biện pháp sự cố, tổ chức diễn tập và huấn luyện an toàn:

• Tư vấn Kế hoạch/Diễn tập cấp Quốc gia, Tỉnh: Đã tham gia lập tối thiểu 02 Kế hoạch cấp tỉnh hoặc 05 chương trình diễn tập cấp tỉnh được phê duyệt trong 02 năm gần nhất.
• Tư vấn Kế hoạch/Diễn tập cấp Cơ sở: Đã tham gia tối thiểu 02 Kế hoạch hoặc 02 chương trình diễn tập của cơ sở được duyệt trong 02 năm gần nhất.
• Tư vấn Đào tạo an toàn: Đã trực tiếp giảng dạy tối thiểu 05 khóa huấn luyện an toàn hóa chất trong 02 năm gần nhất.

Quy trình nộp hồ sơ trực tuyến và cấp chứng chỉ 5 năm

Thủ tục cấp chứng chỉ tư vấn được thực hiện theo Điều 22, 23:

• Hồ sơ bao gồm: Đơn đề nghị, 01 ảnh 4x6 cm (nền trắng), bản sao bằng cấp chuyên ngành hóa, chứng minh thâm niên (hợp đồng, BHXH) và hồ sơ nghiệm thu dự án thực tế.
• Nộp hồ sơ: Gửi 01 bộ hồ sơ đến UBND cấp tỉnh qua Bộ phận Một cửa, Bưu điện hoặc Cổng dịch vụ công trực tuyến.
• Thời hạn xử lý: 10 ngày làm việc đối với cấp mới/nâng hạng; 05 ngày làm việc đối với cấp lại. Chứng chỉ có hiệu lực 05 năm.

4. Quy Định Bắt Buộc Về Đào Tạo An Toàn Hóa Chất & Trình Độ Nhân Sự

Đào tạo an toàn hóa chất là nghĩa vụ pháp lý định kỳ nhằm loại bỏ rủi ro do tai nạn lao động tại các nhà xưởng, kho bãi.

Phân loại 3 nhóm đối tượng huấn luyện định kỳ 2 năm/lần

Theo Điều 29 và 30, người lao động tại cơ sở hóa chất phải được huấn luyện an toàn định kỳ 02 năm/lần:

• Nhóm 1 (Lãnh đạo, Quản lý): Người đứng đầu cơ sở, quản đốc, trưởng phòng vận hành. Trọng tâm: Quy định pháp luật, quản lý rủi ro và điều hành ứng phó sự cố.
• Nhóm 2 (Cán bộ Kỹ thuật, Thủ kho): Giám sát viên an toàn, thủ kho, kỹ thuật viên. Trọng tâm: Quy trình vận hành an toàn, đọc hiểu SDS, kỹ thuật xử lý tràn đổ tại chỗ.
• Nhóm 3 (Người lao động trực tiếp): Công nhân tiếp xúc trực tiếp, nhân viên y tế cơ sở. Trọng tâm: Thực hành sử dụng PPE, nhận diện biểu tượng GHS và thao tác ứng phó rò rỉ.

Tiêu chuẩn bằng cấp chuyên môn cho nhân sự phụ trách an toàn

Điều 27 chuẩn hóa trình độ tối thiểu đối với người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất:

• Cơ sở SẢN XUẤT hóa chất: Trình độ Cử nhân / Kỹ sư ngành Hóa học trở lên (mã ngành 7510401 hoặc tương đương).
• Cơ sở KINH DOANH / TỒN TRỮ / SỬ DỤNG / XỬ LÝ THẢI BỎ: Trình độ Trung cấp ngành Hóa học trở lên (mã ngành 5510404 hoặc tương đương).

Quy định thời lượng, bài kiểm tra và thời gian lưu trữ hồ sơ 3 năm

Doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định tại Điều 31, 32 để phục vụ công tác thanh tra:

• Thời lượng huấn luyện: Chu kỳ đầu tối thiểu 08 giờ (gồm cả thời gian kiểm tra). Các chu kỳ tiếp theo (sau mỗi 2 năm) tối thiểu 04 giờ (50% thời lượng đầu).
• Bài kiểm tra: Thời gian làm bài tối đa 02 giờ. Học viên phải đạt điểm trung bình trở lên.
• Lưu trữ hồ sơ: Doanh nghiệp bắt buộc phải lưu giữ hồ sơ huấn luyện trong tối thiểu 03 năm, bao gồm: Tài liệu giảng dạy, danh sách học viên điểm danh, chứng chỉ người huấn luyện, bài kiểm tra của học viên và quyết định công nhận kết quả.

5. Phương Pháp Định Lượng Lập Kế Hoạch / Biện Pháp Phòng Ngừa Sự Cố Hóa Chất

Việc xác định doanh nghiệp phải lập Kế hoạch (trình Bộ/Tỉnh duyệt) hay Biện pháp (ban hành nội bộ) dựa trên công thức toán học tính khối lượng tồn trữ lớn nhất.

Công thức tính tổng tỷ lệ khối lượng tồn trữ xác định nghĩa vụ pháp lý

Theo Điều 33, nếu cơ sở lưu trữ nhiều loại hóa chất nguy hiểm cùng lúc, tổng tỷ lệ được xác định theo công thức:

 

$$\sum_{i=1}^{n} \frac{q_{xi}}{Q_{UXi}} \ge 1$$

In đó:

• $q_{xi}$: Khối lượng tồn trữ thực tế lớn nhất tại một thời điểm của hóa chất nguy hiểm thứ $i$ (đơn vị: tấn).
• $Q_{UXi}$: Ngưỡng tồn trữ quy định cho hóa chất nguy hiểm thứ $i$ theo Phụ lục IV - Nghị định 24/2026/NĐ-CP (đơn vị: tấn).

Phân định nghĩa vụ pháp lý:

• Nếu Tổng tỷ lệ $\ge 1$ (hoặc có 01 chất vượt ngưỡng Phụ lục IV): Bắt buộc lập Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất và trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định.
• Nếu Tổng tỷ lệ $< 1$: Doanh nghiệp chỉ cần lập Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất và ban hành nội bộ trước khi đi vào vận hành.

Quy trình 4 bước thẩm định Hội đồng chuyên ngành và mốc chuyển đổi 31/12/2026

Quy trình thẩm định Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất (Điều 34) được diễn ra qua 4 bước:

[Bước 1: Nộp hồ sơ]
└── Gửi 01 bộ hồ sơ (Đơn đề nghị + 09 bản Kế hoạch) qua Cổng dịch vụ công hoặc bưu điện.

[Bước 2: Thẩm định lý thuyết]
└── Trong 15 ngày làm việc, Hội đồng chuyên ngành (7-9 thành viên) họp đánh giá nội dung.

[Bước 3: Chỉnh sửa & Kiểm tra thực địa]
└── Doanh nghiệp chỉnh sửa hồ sơ. Trong 20 ngày làm việc, Hội đồng kiểm tra trang thiết bị tại nhà xưởng.

[Bước 4: Phê duyệt]
└── Trong 10 ngày làm việc sau khi kiểm tra đạt yêu cầu, Cơ quan có thẩm quyền ra Quyết định phê duyệt.

Thẩm quyền phê duyệt: Bộ Công Thương duyệt các dự án vượt ngưỡng Bảng A/B Phụ lục IV; UBND cấp tỉnh duyệt các dự án có tổng tỷ lệ $\ge 1$.

Hạn chót chuyển đổi quan trọng (Điều 40): Các cơ sở đã ban hành Biện pháp trước ngày 17/01/2026 nhưng theo công thức tính mới thuộc diện phải lập Kế hoạch, bắt buộc phải hoàn thành phê duyệt Kế hoạch mới trước ngày 31/12/2026.

6. Giải Pháp Đồng Hành Toàn Diện Từ VIETCHEM Cho Doanh Nghiệp Hóa Chất

Là đơn vị uy tín hàng đầu trong lĩnh vực cung ứng và tư vấn kỹ thuật hóa chất tại Việt Nam, VIETCHEM mang đến hệ sinh thái giải pháp trọn gói giúp doanh nghiệp tuân thủ triệt để Nghị định 25/2026/NĐ-CP:

• Nguồn hóa chất chuẩn GHS & Công nghệ xanh: Phân phối các dòng hóa chất công nghiệp, dung môi hữu cơ đạt chuẩn quốc tế, có đầy đủ COA, CQ, SDS tiếng Việt 16 mục.
• Hạ tầng kho bãi & Vận chuyển an toàn: Hệ thống kho đạt chuẩn QCVN về PCCC; đội xe vận chuyển chuyên dụng được dán nhãn hàng nguy hiểm và trang bị đầy đủ bộ ứng phó sự cố tràn đổ.
• Tư vấn pháp lý & Huấn luyện an toàn trọn gói: Trực tiếp khảo sát, tính toán ngưỡng tồn trữ, lập hồ sơ xin cấp phép, xây dựng Kế hoạch/Biện pháp sự cố và tổ chức các khóa huấn luyện an toàn hóa chất cấp chứng nhận hợp quy.

THÔNG TIN LIÊN HỆ VIETCHEM

• Văn phòng giao dịch: Số 41, Phố Trạm, Phường Long Biên, TP. Hà Nội.
• Hotline tư vấn kỹ thuật: 0826 010 010
• Email: sales@vietchem.com.vn
• Website: 
• hoachat.com.vn
• vietchem.com.vn

7. FAQ - Câu Hỏi Thường Gặp

Q1: Dự án hóa chất đang hoạt động có phải đánh giá lại khoảng cách an toàn không?

Trả lời: Các cơ sở hiện hữu không bắt buộc phải đánh giá lại khoảng cách an toàn ngoại trừ trường hợp có cải tạo, mở rộng hạng mục công trình hóa chất nguy hiểm hoặc thay đổi quy mô, công nghệ sản xuất làm tăng nguy cơ rủi ro sự cố.

Q2: Doanh nghiệp có thể tự tổ chức huấn luyện an toàn hóa chất cho công nhân được không?

Trả lời: Có. Doanh nghiệp được tự tổ chức huấn luyện nếu giảng viên nội bộ đáp ứng tiêu chuẩn: Có bằng Cử nhân ngành Hóa học trở lên và có thâm niên kinh nghiệm làm công tác an toàn hóa chất theo quy định. Trường hợp không đủ nhân sự đáp ứng, doanh nghiệp phải thuê đơn vị tư vấn đủ năng lực.

Q3: Nếu không hoàn thành chuyển đổi từ Biện pháp sang Kế hoạch trước ngày 31/12/2026 thì bị xử lý thế nào?

Trả lời: Sau ngày 31/12/2026, các cơ sở thuộc diện phải lập Kế hoạch nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt sẽ bị coi là hoạt động không có giấy phép an toàn, đối mặt với mức phạt tiền lớn và hình phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động kho bãi.